Следниот понеделник. Утре. За пет минути.
Според Итамар Шац, предавач на Универзитетот во Кембриџ и автор на книгата Solving Procrastination, проблемот не е нужно во тоа што не ни е грижа. Напротив, понекогаш го одложуваме токму она што ни е важно. Шац се занимава со прокрастинацијата и развил практичен пристап заснован на повеќе од 500 научни студии.
Не одложуваме затоа што не ни е важно
Прокрастинацијата често се гледа како проблем со дисциплината или лошото управување со времето. Сепак, зад неа може да стои многу посложен психолошки процес – судир меѓу она што сакаме да го направиме и она што во дадениот момент ни е полесно или попријатно.
Една од причините може да биде перфекционизмот.
Кога нешто ни е особено важно, можеме да си поставиме превисоки стандарди. Наместо да го направиме првиот чекор, размислуваме за тоа како резултатот мора да биде совршен. На крајот, полесно е воопшто да не започнеме отколку да се соочиме со можноста дека нема да ги исполниме сопствените очекувања.
Затоа прокрастинацијата не е резервирана само за непријатните обврски. Можеме да одложуваме и проекти на кои им се радуваме, важни деловни цели или активности што долго сме сакале да ги започнеме.
Еден начин да се прекине овој образец е перфекционизмот да го замениме со идејата дека доволно добро, навистина е доволно добро. Наместо да се обидуваме да ја елиминираме секоја можност за грешка, покорисно е да поставиме реални стандарди и да го насочиме вниманието кон она што сакаме да го постигнеме.
Проблемот не е секогаш во организацијата на времето
Ако постојано одложуваме некоја обврска, природно е прво да се обидеме подобро да го организираме времето. Правењето распореди, листи со задачи и користењето апликации за продуктивност можат да бидат корисни, но нема да го решат проблемот ако не знаеме зошто воопшто избегнуваме одредена задача.
Прокрастинацијата често е поврзана со желбата веднаш да почувствуваме задоволство или да избегнеме непријатност. Затоа можеме да знаеме дека нè чека одредена работа, да имаме доволно време за неа, па дури и добро направен план, а сепак да завршиме скролајќи на социјалните мрежи или правејќи нешто сосема неважно.
Наместо да се потпираме исклучиво на силата на волјата, покорисно е задачата да ја поделиме на помали и остварливи чекори, да направиме пауза кога навистина ни е потребна и да се обидеме да работиме во периодите од денот кога сме најпродуктивни.
„Следниот пат ќе бидам подисциплиниран“
Уште една замка се крие во уверувањето дека следниот пат едноставно ќе имаме поголема самоконтрола.
Ако веќе неколкупати сме ја одложиле истата задача, лесно е да помислиме: „Следниот пат само ќе се натерам да ја завршам.“ Проблемот е што на овој начин се потпираме на истата стратегија што претходно не функционирала.
Наместо тоа, покорисно е реално да го погледнеме сопственото однесување. Ако во слични ситуации претходно сме го избирале телефонот, социјалните мрежи или нешто друго што ни го одвлекува вниманието, постои голема веројатност повторно да го направиме истото.
Тоа не значи дека сме осудени да го повторуваме истиот образец. Напротив, кога реално ќе согледаме што обично нè спречува, можеме да го промениме пристапот и да пронајдеме стратегија што навистина ќе функционира.
Не постои едно решение за сите
Важно е да се разбере дека прокрастинацијата нема иста причина кај сите луѓе.
Некој одложува поради перфекционизам, некој затоа што лесно му го одвлекуваат вниманието други работи, додека кај друг проблемот може да биде поврзан со преоптовареност или согорување. Поради тоа, ниту едно универзално правило, апликација или техника за продуктивност нема нужно да им помогне на сите.
Првиот чекор е да го препознаеме сопствениот образец.
Можеме да се запрашаме кога најчесто одложуваме, каде се случува тоа и што правиме наместо задачата што ја избегнуваме. Корисно е да размислиме и за ситуациите во кои сепак успеваме да бидеме продуктивни. Разликата меѓу тие две ситуации може да ни покаже што навистина нè спречува.
Понекогаш зад навидум едноставното одвлекување на вниманието се крие многу подлабока причина. Социјалните мрежи, на пример, можат да изгледаат како проблем, додека вистинската причина е стравот дека нема да бидеме доволно добри.
Проблем стар илјадници години
Иако денешното опкружување ја прави прокрастинацијата особено лесна – од постојаните дигитални дистракции до сè поголемиот број работни места што бараат самостојна организација таа не е модерна појава.
Луѓето се борат со одложувањето илјадници години. Тоа е длабоко поврзано со начинот на кој реагираме на непријатноста и краткорочните награди.
Затоа решението не е нужно да станеме совршено дисциплинирани. Поважно е да разбереме што се обидуваме да избегнеме и зошто моменталното одвлекување на вниманието ни е попривлечно од целта што сме си ја поставиле.
Следниот пат кога ќе се фатиме себеси како одложуваме нешто што навистина ни е важно, можеби прашањето не треба да биде: „Зошто сум толку недисциплиниран?“
Подобро прашање е: „Што во врска со оваа задача во моментов ми е толку непријатно што избирам да ја одложам?“
Одговорот на тоа прашање може да биде првиот чекор кон промена на образецот.
Извор: bizlife.rs
